Ocena: 4.8 / 5.0

Cywilizacja a wzrok

Czy naszym oczom jest teraz łatwiej czy trudniej „funkcjonować” ?

Praca kontra wzrok – co jest największym wrogiem naszego wzroku ?

Wykład dr Beaty Rachlewicz – okulisty z Centrum Zdrowia ETER-MED

Jednocześnie z postępem technicznym naszej cywilizacji zmieniają się warunki środowiskowe, warunki pracy, w których dane jest nam żyć. Znacznie więcej czasu przebywamy przed monitorami komputerów, telewizorów, stajemy się biernymi odbiorcami wirtualnej rzeczywistości. Nasze oczy stale są bardziej przemęczone zwiększoną akomodacją, narażone na olśnienie. Przybywa osób z wadami wzroku. Praca w sztucznym oświetleniu, klimatyzowanych pomieszczeniach wpływa na to, że oczy są zmęczone, często występują objawy suchości oka. Zanieczyszczenie środowiska, znaczna chemizacja otoczenia oraz pożywienia wpływają na rozwój alergii, która dotyka też narząd wzroku. Choroby cywilizacyjne: cukrzyca, choroba nadciśnieniowa w dłuższej perspektywie mają negatywny wpływ na nasze oczy.

Jak dbać o oczy, kiedy większość dnia spędzamy przy komputerze? Jakie są najczęstsze błędy, które każdego dnia popełniamy w pielęgnacji wzroku?

Ogromna popularność komputerów używanych zarówno w administracji, przemyśle czy też w warunkach domowych ma niewątpliwie wpływ na kondycję naszego układu wzrokowego. Praca przy komputerze związana jest ze stałą zmianą napięcia akomodacji, konwergencji, zmienną szerokością źrenic, adaptacją siatkówki do różnych poziomów oświetlenia. Monitory ekranowe wytwarzają ciepło, które ma wpływ na zwiększenie suchości powietrza. Przebywając przed monitorem skupiamy uwagę, rzadziej mrugamy, co ma wpływ na „większą suchość naszego oka”. Ważna jest jakość monitorów, stosowanie filtrów polaryzacyjnych, ustawienie komputerów tak, aby redukować odbicia od źródeł światła. Dobrze, gdy okno nie jest ani przed, ani za ekranem monitora. W pomieszczeniach okna powinny być zaopatrzone w zasłony lub pionowe żaluzje. Ważną sprawą w przypadku wad refrakcji jest właściwa ich korekcja. Brak korekcji wad wzroku prowadzi do zmęczenia, podrażnienia spojówek, światłowstrętu, łzawienia. Często towarzyszą tym objawom bóle głowy. Pracując w niekorzystnych warunkach starajmy się nawilżać nasze oczy. Istnieje duży wybór preparatów „sztucznych łez” w aptekach, większość dostępna jest bez recepty. Kupując okulary starajmy się je dobierać do pracy w dalszej odległości niż do „zwykłego czytania” tj. na odległość ok. 50-70 cm. Dobrze, gdy soczewki są zaopatrzone w powłokę antyrefleksyjną. Nie stosujmy szkieł przyciemnianych, które zmniejszają kontrast ekranu i jego czytelność. Organizując sobie stanowisko pracy starajmy się, aby obserwowane powierzchnie (tj. klawiatura, ekran monitora, dokumenty) były usytuowane w stosunku do naszych oczu mniej więcej w równej odległości. Starajmy się często wietrzyć pomieszczenia, otaczać roślinami, robić przerwy w pracy wzrokowej (zaleca się przerwy 15-minutowe po każdych 2 godzinach pracy, a przy wielogodzinnym cyklu pracy przerwy 10 minutowe po każdej godzinie). Pamiętajmy, aby nie kupować przypadkowych okularów na bazarach, bez konsultacji okulistycznej. Często wady wzroku nie występują symetrycznie i korygując wadę wzroku identycznymi soczewkami dla każdego oka możemy zaszkodzić, a nie pomóc naszym oczom.

Na co zwracać uwagę przy pielęgnacji wzroku, co powinno nas zaniepokoić ? Jak często powinniśmy badać wzrok?

Częstotliwość badania wzroku zależy od wielu czynników tj. wiek, współistniejące choroby, niektóre przyjmowane leki, choroby oczu występujące w rodzinie. Zawsze należy się zgłosić do okulisty, gdy zauważymy jakiekolwiek niepokojące objawy związane ze wzrokiem. Należy kontrolować ostrość wzroku każdego oka osobno. Często się zdarza, że niezauważona w dzieciństwie wada wzroku jednego oka (przy dobrej ostrości widzenia drugiego), doprowadza do trwałego niedowidzenia. Osoby chorujące na choroby przewlekłe – cukrzycę, chorobę nadciśnieniową powinny badać dno oka, ciśnienie śródgałkowe przynajmniej dwa razy w roku, a przy większym nasileniu zmian na dnie oka częściej. Najczęstsze choroby oczu nękające nas to: zaćma, jaskra, zmiany w narządzie wzroku związane z nadciśnieniem, cukrzycą. Osoby po czterdziestym roku życia powinny badać wzrok raz na rok, gdyż zazwyczaj zaczyna ich nękać „starczowzroczność” związana z osłabieniem akomodacji i potrzebą używania szkieł do bliży. Osoby starsze – często cierpią z powodu zaćmy i (lub) AMD – czyli zwyrodnienia plamki żółtej związanego z wiekiem (już po pięćdziesiątym roku życia). Choroby te znacznie upośledzają widzenie. Wskazane są częste wizyty u okulisty, stosowanie kropli do oczu hamujących rozwój zaćmy, czy też preparatów witaminowych oraz poprawiających krążenie w przypadku AMD. W razie potrzeby okulista zleci odpowiednie badania czy też zabieg chirurgiczny. Zaćma objawia się często mglistym widzeniem, czasem jednoocznym dwojeniem, poprawą widzenia z bliska – tj. noszenia coraz mniejszych „plusów” do bliży. Bardziej podstępną chorobą jest jaskra, która prowadzi do postępującego zaniku nerwu wzrokowego i związanego ubytku w polu widzenia, którego pacjent długo może nie zauważać, a w zaawansowanych przypadkach widzi świat „jak przez lunetę”, aż do ślepoty włącznie. Choroba dotyka ludzi zwykle po czterdziestym roku życia, chociaż obserwuje się ją też w młodszym wieku. Podwyższone ciśnienie śródgałkowe wcale nie decyduje o rozpoznaniu jaskry. Zwykle jest podwyższone ale może też być i niskie. Okulista przede wszystkim kontroluje wygląd tarczy nerwu wzrokowego na dnie oka i obserwuje zmiany jakie zachodzą w polu widzenia. Dodatkowo może też zlecić badanie GDX lub HRT-II. Często jaskra przebiega bezobjawowo, niepokojące objawy to okresowe bóle oka i głowy z towarzyszącym mglistym widzeniem, widzenie kół tęczowych wokół źródeł światła.Występowanie jaskry w rodzinie też powinno nas bardziej uczulić na tę chorobę i przynajmniej jeden raz w roku zalecana jest wizyta u okulisty. W grupie ryzyka są też osoby chore na nadciśnienie tętnicze, cukrzycę, mające migreny, młodzież z krótkowzrocznością osoby z niskim ciśnieniem tętniczym. Jaskrę leczy się farmakologicznie, gdy brak pozytywnych efektów, stosuje się zabiegi laserowe a następnie zabiegi operacyjne. W przypadku jaskry kąta zamykającego się stosuje się zabieg operacyjny. Chorzy na jaskrę powinni być kontrolowani co 1-3 miesiące. Obserwując nasze małe dzieci powinniśmy być zaniepokojeni, gdy mają nadmierne łzawienie, światłowstręt, „duże piękne oczy” – tzw. objaw wolego oka – objawy te mogą świadczyć o jaskrze wrodzonej. Niepokoić nas też powinny takie objawy jak zezowanie u dziecka, biała źrenica, oczopląs, brak prawidłowej ruchomości gałek ocznych, przekrzywianie głowy przy czytaniu, nadmierne łzawienie. Objawy te wymagają konsultacji okulistycznych. W okresie skoku pokwitaniowego u dzieci, również dynamicznie rozwija się narząd wzroku. Często dochodzi wówczas do rozwoju krótkowzroczności, „wyrastania z nadwzroczności”, w tym okresie wskazana jest kontrola okulistyczna co 6 miesięcy. Przyjmowanie niektórych leków również wpływa na narząd wzroku (popularne leki antyarytmiczne, leki sterydowe, leki przeciwgruźlicze, niektóre leki przeciwpadaczkowe i inne). Osobnym problemem jest ochrona oczu – szczególnie przy spawaniu, przy promieniowaniu rentgenowskim, fototerapii -należy ochraniać oczy i okresowo badać soczewki w kierunku zaćmy. Często do naszego ośrodka zdrowia przychodzą pacjenci z ciałem obcym w oku (najczęściej w związku z wykonywaniem pracy polegającej na szlifowaniu elementów metalowych). Z dolegliwością tą przychodzą po paru dniach, gdy ciało obce koroduje już w rogówce, stan zapalny oka jest nasilony. Stąd apel, aby po pierwsze, pracownicy ci stosowali okulary ochronne w pracy, a po drugie, nie czekali, aż ciało obce „samo wyjdzie”, tylko niezwłocznie udali się do okulisty. Do objawów niepokojących należą takie jak: pojawienie się nagle ciemnej zasłony przed okiem w polu widzenia, nagłe zniekształcanie się obrazu, występowanie błysków w oku. Objawy te mogą być związane ze zmianami naczyniowymi lub z patologią siatkówki oka. Bardzo częstą dolegliwością jest tzw. zespół suchego oka. Oko jest zaczerwienione, pacjent odczuwa suchość, pieczenie, uczucie ciała obcego, kłucie w oku, nadwrażliwość na światło. Cierpią ludzie pracujący w pomieszczeniach klimatyzowanych, silnie wentylowanych (np. centra handlowe, biura), dużo przebywający przed ekranem komputera czy telewizora, przebywający w pomieszczeniach zapylonych, w oparach rozpuszczalników, dużo podróżujący samochodem lub pociągiem. Suche oko to też domena osób przyjmujących leki przeciwhistaminowe, hipotensyjne, doustne środki antykoncepcyjne, chorych na cukrzycę, na choroby reumatyczne, na choroby tarczycy i skóry. Wskazana jest okresowa kontrola u okulisty, stosowanie preparatów nawilżających i natłuszczających.

Beata Rachlewicz