Ocena: 5.0 / 5.0

Akromegalia, czyli „choroba gigantów” – nie taka rzadka, jakby się wydawało!

Wbrew pozorom akromegalia nie jest tak rzadką chorobą, jakby się wydawało. Na „chorobę gigantów”  w naszym kraju choruje około 3000 osób, wśród których większość stanowią mężczyźni. Każdego roku dolegliwość ta diagnozowana jest u ponad 200 pacjentów. Osoby, które chorują na akromegalię powinny  być pod stałą opieka lekarską, ponieważ jest ona niebezpieczna dla zdrowia.

Akromegalia, czyli „choroba gigantów” – nie taka rzadka, jakby się wydawało!

Akromegalia, czyli „choroba gigantów” – nie taka rzadka, jakby się wydawało!

Przyczyną choroby jest przede wszystkim wzmożone wydzielanie hormonu wzrostu, co jest spowodowane guzem przysadki mózgowej. Efektem tego jest przerost tkanek miękkich, powiększenie się kości, deformacja twarzoczaszki i wiele powikłań narządowych.

Hormon wzrostu (somatotropina, GH) produkowany jest przez specjalne komórki przysadki mózgowej i prowadzi do wytwarzania przez wątrobę czynników wzrostowych. To właśnie te czynniki, a głównie IGF-1 odpowiadają za efekty działania somatotropiny. U dzieci hormon wzrostu jest niezbędny do prawidłowego wzrastania, natomiast u dorosłych odpowiada za metabolizm organizmu, funkcjonowanie kości oraz mięśni.  Najczęściej proces wzrastania kończy się pomiędzy 16 a 20 rokiem życia. To wtedy hormony płciowe osiągają pełną dojrzałość. Zdarza się jednak, że w przysadce mózgowej rozwija się guz, który zwiększa produkcję somatotropiny również w kolejnych latach życia, a efektem tego jest właśnie akromegalia.

Akromegalia – objawy

Pomimo tego, że akromegalia daje o sobie znać od samego początku trwania, to jej objawy nie zawsze zostają odpowiednio wcześnie zauważone. Zmiany rozwijają się bardzo powoli i zdarza się, że chory zauważa je nawet dopiero po kilkunastu latach od zachorowania, a to sprawia, że trafia do lekarza bardzo późno.

Jednymi z pierwszych objawów, jakie powinny budzić niepokój są:

  • Powiększenie dłoni i palców oraz stóp, co często wiąże się z koniecznością zmiany rozmiaru obuwia, rękawiczek, biżuterii,
  • Wydłużenie kończyn,
  • Osłabienie mięśniowe,
  • Powiększenie twarzoczaszki – nos staje się szerszy i grubszy, łuki brwiowe wydają się być bardziej wydatne, a z powodu powiększenia żuchwy, pomiędzy zębami tworzą się widoczne szpary,
  • Uwypuklenie i poszerzenie czoła,
  • Powiększenie ust,
  • Nadmierna potliwość,
  • Nadmierny popęd płciowy,
  • Nadmierne owłosienie,
  • Zaburzenia widzenia,
  • Przewlekłe zmęczenie,
  • Bóle głowy,
  • Zmiana głosu i częsta chrypka,
  • Problemy neurologiczne,
  • Powiększenie gruczołu tarczowego,

Innymi dolegliwościami, których nie da się zauważyć gołym okiem, a można je rozpoznać jedynie podczas badań specjalistycznych są: powiększenie wątroby, powiększenie serca. Są to objawy, które powinny budzić niepokój i nie należy ich bagatelizować. Im dłużej chory zmaga się z akromegalią, tym większy jest wzrost guza przysadki i większe jest ryzyko powikłań.

Do powikłań akromegalii zalicza:

  • Zaburzenia układu krążenia, np. niewydolność serca, nadciśnienie tętnicze, zaburzenia rytmu serca, zawał mięśnia sercowego,
  • Zaburzenia układu oddechowego, np. trudności w oddychania, obturacyjny bezdech senny,
  • Zaburzenia układu pokarmowego, np. wzdęcia, zaparcia, polipy jelita,
  • Problemy z układem kostno-stawowym, np. zwyrodnienia stawów, Zaburzenia układu nerwowego, np. bóle głowy, trudności z pamięcią i koncentracją,
  • Cukrzycę,
  • Nadczynność tarczycy,
  • Niepłodność, zaburzenia miesiączkowania, mlekotok.
Przyczyną akromegalii jest przede wszystkim wzmożone wydzielanie hormonu wzrostu.

Przyczyną akromegalii jest przede wszystkim wzmożone wydzielanie hormonu wzrostu.

Kiedy należy zgłosić się do lekarza?

Osoby, które zauważały u siebie powyższe objawy, bądź podejrzewają, ze mogą zmagać się z „chorobą gigantów” powinny jak najwcześniej skonsultować się z endokrynologiem , lekarzem specjalizującym się w dziedzinie  hormonów i gruczołów wydzielania wewnętrznego.

Bagatelizowanie objawów utrudnia lekarzowi postawienie prawidłowej diagnozy, a im później zostanie wykryta akromegalia, tym mniejsze są szanse na jej wyleczenie.

Niestety cały czas jest tak, że pacjenci dość długo szukają pomocy zanim trafią do odpowiedniego specjalisty, dlatego warto mieć na uwadze fakt, że diagnozowaniem i leczeniem „choroby gigantów” zajmuje się endokrynolog.

Podczas wizyty lekarz przeprowadza szczegółowy wywiad z pacjentem, a następnie kieruje go na badania specjalistyczne, które mają pomóc w postawieniu diagnozy.

Diagnostyka akromegalii opiera się na rozpoznaniu typowych objawów klinicznych, radiologicznych oraz hormonalnych. Istotną rolę w diagnostyce choroby pełnią: rezonans magnetyczny (MR) gruczolaka przysadki mózgowej lub tomografia komputerowa, badanie krwi oceniające poziom stężenie IGF-1, test hamowania wydzielania hormonu wzrostu po podaniu glukozy (OGTT), określenie poziomu somatotropiny we krwi .

Jeśli pacjent trafi do endokrynologa odpowiednio wcześnie i lekarzowi uda się szybko rozpoznać chorobę, a następnie wdrożyć terapię, jest duża szansa na skuteczne leczenie oraz uniknięcie powikłań. Warto wiedzieć, że osoba która choruje na akromegalię, a nie jest leczona, żyje aż 10 lat krócej niż jej zdrowy rówieśnik.

Jak się leczy akromegalię?

Leczenie „choroby gigantów” polega przede wszystkim na operacyjnym usunięciu guza w przysadce mózgowej, bądź na jego zmniejszeniu. Guz jest usuwany za pomocą specjalistycznego leczenia farmakologicznego, lasera, promieniowania jonizującego lub operacji neurochirurgicznej. Po usunięciu guza należy kontrolować  poziom stężenia hormonu wzrostu, jak również IGF-a .