Ocena: 4.8 / 5.0

Profilaktyka w czasie ciąży

Badania laboratoryjne z krwi dla kobiet w ciąży - jakie zrobić

Badania w ciąży i przed ciążą – jakie zrobić?

Ciąża jest wyjątkowym okresem w życiu każdej kobiety, a wiadomość, że w jej ciele rozwija się maleństwo jest wspaniałą wiadomością dla całej rodziny. To czas wielkich zmian, czas radości, ale również czas niepokoju. Często młoda mama martwi się o prawidłowy przebieg ciąży, prawidłowy rozwój dziecka, ale też o swoje zdrowie.

Pomimo tego, że ciąża nie jest chorobą, to jest czasem szczególnym i wymaga systematycznych wizyt lekarskich oraz badań profilaktycznych.

Podstawowe badania z krwi i moczu refundowane są przez Narodowy Fundusz Zdrowia. Niestety wiele bardzo istotnych badań trzeba wykonać prywatnie i warto o nich pamiętać, przede wszystkim w trosce o zdrowie mamy i dziecka.

Od niedawna masz możliwość zakupić  taniej on-line pakiety badań laboratoryjnych bez skierowania dla:

- Kobiet planujących ciążę

- Kobiet w 1 trymestrze ciąży

- Kobiet w 2 trymestrze ciąży

- Kobiet w 3 trymestrze ciąży

 

Uwaga! Ultradźwięki (stosowane np. w zakładach rehabilitacji, u kosmetyczki , czy u dentysty) powodują rozgrzewanie oraz dzielenie się komórek. Kobiety w ciązy powinny  wystrzegać się tych zabiegów, a także być  daleko od ultradźwiękowych nawilżaczy powietrza. Ultradźwięki bowiem mogą zaszkodzić Twojemu przyszłemu dzieckuNiestety nie można nadużywać badań USG 4D, ponieważ to są również ultradźwięki. 

Badania, które powinna wykonać kobieta w ciąży:

1.     Grupa krwi i czynnik Rh

Oznaczane są na początku pierwszego trymestru, gdyż podczas ciąży zwiększa się ryzyko wystąpienia krwawienia. Nagły krwotok wymaga przetoczenia krwi lub jej preparatów, co wymaga oznaczenia grupy krwi. Konieczne jest zachowanie wyniku badania, ponieważ w razie nagłego wypadku nie wystarczy powiedzieć lekarzowi, jaką ma się grupę krwi- trzeba mieć dokument, który to potwierdzi.

2.     Przeciwciała Anty-D

Sprawdzenie ich obecności we krwi  jest konieczne, gdy matka dziecka ma ujemny czynnik Rh, a ojciec dodatni. W czasie ciąży trzeba to zrobić kilkakrotnie. Pierwsze badanie powinno zostać wykonane po raz pierwszy około 12 tygodnia ciąży, a kolejne powtarza się co 6-8 tygodni oraz w przypadkach krwawienia lub urazu. W razie stwierdzenia przeciwciał trzeba monitorować ich poziom oraz kontrolować stan dziecka w badaniu USG.

3.     Badanie moczu

Dostarcza informacji o pracy nerek i stanie całego organizmu. Do badania oddaje się mocz poranny. W czasie ciąży może się pojawić ślad białka i niewielkie ilości cukru, nie jest to jednak powód do niepokoju. Badanie to wykonywane jest co najmniej kilka razy, zazwyczaj raz na miesiąc.

4.     Morfologia krwi

Badanie krwi pomaga wykryć niedokrwistość, niedobory pierwiastków, zaburzenia w procesie krzepnięcia krwi, infekcje i choroby nowotworowe. Krew powinna być pobrana na czczo. W czasie ciąży obraz morfologiczny krwi nieco się zmienia. Samodzielne analizowanie wyników badania może być błędne. Badanie morfologii powtarza się co najmniej kilka razy, przeważnie raz w miesiacu.

5.     Poziom glukozy we krwi

Dzięki zbadaniu poziomu glukozy można wcześnie wykryć cukrzycę, która stanowi poważne zagrożenie dla przyszłej mamy i dziecka. Obciążenie organizmu, jakim jest ciąża, sprzyja ujawnianiu się tej choroby. Oznaczenie poziomu glukozy w surowicy krwi nie wystarcza do rozpoznania cukrzycy. Po 25 tygodniu ciąży wykonuje się test obciążenia glukozą. Najpierw pobiera się krew na czczo, a następnie godzinę lub dwie po wypiciu rozpuszczonej w wodzie glukozy. Ważne jest, by w czasie między wypiciem słodkiego płynu, a pobraniem krwi nie spacerować i nie spożywać posiłków.

6.     WR

To badanie krwi stosowane do wykrywania kiły- choroby wenerycznej. Należy  je wykonać na początku i na końcu ciąży. Wczesne wykrycie i wyleczenie kiły zapobiega pojawieniu się kiły wrodzonej u dziecka.

7.     Badanie cytologiczne i bakteriologiczne

Badanie cytologiczne polega na mikroskopowej ocenie wymazu z szyjki macicy pod kątem obecności komórek nowotworowych lub zmian mogących przerodzić się w nowotwór. Wymaz z szyjki macicy powinien być oceniony również pod względem bakteriologicznym. Posiew bakteriologiczny to badanie na obecność bakterii i innych drobnoustrojów. Cytologię trzeba robić co roku, niezależnie od tego czy kobieta jest w ciąży, czy nie. Posiew nalezy wykonać w ostatnim miesiącu przed porodem.

8.     Toksoplazmoza i cytomelagia

Na początku ciąży należy sprawdzić, czy przyszła mama chorowała lub choruje na toksoplazmozę i cytomelagię. W tym celu wykonuje się badanie na obecność we krwi przeciwciał przeciwko tym chorobom. Obie są chorobami zakaźnymi, które u dorosłych przebiegają często niezauważenie, jednak dla płodu są bardzo niebezpieczne.

9.     Badanie USG

Dzięki niemu można upewnić się, że rozwój dziecka przebiega prawidłowo. USG obrazuje narządy wewnętrzne za pomocą odbicia wiązki ultradźwięków przetwarzanych  na ekranie komputera. Umożliwia to precyzyjną ocenę budowy narządów dziecka w łonie matki. Jeśli ciąża jest pojedyncza i przebiega prawidłowo, USG robi się zwykle 4-5 razy. Jeśli potrzebna jest wzmożona czujność, powtarza się je co kilka tygodni, a czasem nawet co kilka dni. Lekarz przesuwa sondą po posmarowanym żelem brzuchu, a na ekranie pojawia się obraz wnętrza macicy, a w niej postać dziecka. Do 12 tygodnia ciąży, kiedy zarodek jest jeszcze bardzo mały, najwięcej informacji przynosi USG dopochwowe. Dokonuje się je sondą grubości palca wprowadzaną na kilka centymetrów do pochwy. W różnych okresach ciąży, lekarz może wyczytać z badania USG najważniejsze informacje dotyczące rozwoju dziecka, może także rozpoznac jego płeć.

10. Antygen HBs

To badanie pozwala wykryć antygen wirusa żółtaczki zakaźnej typu B. Jest obowiązkowe pod koniec ciąży. Gdy rodząca jest nosicielką wirusa żółtaczki, personel szpitala zachowuje szczególną ostrożność przy zabiegach, by zapobiec przypadkowemu zakażeniu. Dziecko zaraz po urodzeniu otrzymuje immunoglobinę zapobiegającą przeniesieniu na nie choroby i uszkodzeniu wątroby.

Dieta w ciąży

BMI= waga ciała [kg]

( wzrost [m] )2

Kobieta ciężarna w sposób naturalny przybiera na wadze. Prawidłowy przyrost masy ciała pod koniec trwania ciąży jest uzależniony od wyjściowej masy ciała kobiety- czyli z okresu przed zajściem w ciążę.

 

Do oceny masy ciała najlepiej posłuży tzw. formuła BMI (Body-Mass-Index)

 

 Wyjściowa masa ciała (wg Wskaźnika BMI)  Przyrost masy ciała w ciąży (w kg)
<18,5 (niedowaga) 12,5-18
18,5-24,9 (prawidłowa waga) 11,5-16
25-29,9 (nadwaga) 7-11
>30 (otyłość) ≤ 7

 

 

Źródło: rekomendacje Zarządu Głównego PTG, 2005

Przyrost masy ciała kobiety ciężarnej wynosi około  11-13 kg, ale dziecko waży przeciętnie 3,3 kg. Wykres przedstawiony poniżej wyjaśnia dlaczego tak jest.

Ciąża to okres szczególny. W życiu kobiety pojawia się nowa istota, o którą trzeba zadbać w sposób szczególny, już na etapie życia płodowego. Jedną z najważniejszych spraw, o których trzeba pamietać, jest prawidłowe żywienie. Ma ono bardzo duże znaczenie dla optymalnego rozwoju dziecka, właściwego przebiegu ciąży i dla zdrowia matki. Warto podkreślić, że ciąża to także czas gromadzenia zapasów, czyli rezerw energii, niektórych witamin i składników mineralnych, a także wielonienasyconych kwasów tłuszczowych, które będą potrzebne w czasie karmienia piersią do wytwarzania pełnowartościowego pokarmu. Zasady prawidłowego odżywiania w tym okresie życia kobiety nie odbiegają od ogólnych zasad zdrowego żywienia. Niektóre jego elementy nabierają jednak szczególnego znaczenia.

Produkty spożywcze, których nie może zabraknąć w diecie przyszłej mamy:

·         Warzywa i owoce

Dostarczają witamin i składników mineralnych, a także błonnika, który zapobiega zaparciom, a co za tym idzie hemoroidom, mogącym doprowadzić do zastoju krwi w układzie żylnym.

·         Kasze i pełnoziarniste pieczywo

Zapewniają podaż magnezu i potasu, niezbędnych do prawidłowego funkcjonowania mięśni, w tym również mięśnia sercowego.

·         Wapń

Zapotrzebowanie na wapń w ciąży zwiększa się o 50% w stosunku do okresu przed ciążą. Nie powinno się jednak przesadzać z serami, zwłaszcza pleśniowymi, które mogą być źródłem zakażenia listeriozą oraz nie należy nadużywać mleka krowiego, by ograniczyć ryzyko wystąpienia alergii.

·         Mięso, drób

Są one źródłem pełnowartościowego białka. Najlepsze jest chude mięso np. kurczak, indyk, cielęcina. Lepiej unikać surowego mięsa i ryb (mogą być źródłem zakażenia toksoplazmozą) oraz sklepowych wędlin (ze względu na konserwanty i dużą ilość soli). Warto natomiast jeść mięso samodzielnie upieczone i doprawione zgodnie z własnym uznaniem. Chude, czerwone mięso to bogate źródło żelaza.

·         Rośliny strączkowe

To główne źródło białka roślinnego, błonnika i substancji przeciwdziałających chorobom cywilizacyjnym.

·         Ryby morskie

Są źródłem jodu, fluoru, żelaza i nienasyconych kwasów tłuszczowych. Ryby należy jeść 2-3 razy w tygodniu.

 

Produkty spożywcze, których należy bezwzględnie unikać w czasie ciąży:

·         Surowe potrawy mięsne, np. tatar, szynka parmeńska

·         Jaja na surowo lub ugotowane na miękko, sadzone, jajecznica oraz produkty z dodatkiem takich jaj (desery, domowy majonez)

·         Niepasteryzowane sery:  feta, sery dojrzewające (brie, camembert), sery pleśniowe.             Niepasteryzowane mleko (w tym kozie i owcze)oraz przetwory z tego mleka

·         Rozmrożone potrawy spożywane na zimno

·         Niestarannie odgrzewane dania z drobiu

·         Surowe lub niedogotowane ryby, a także mięczaki i skorupiaki: ostrygi, małże, krewetki, kraby

·         Wątróbka

Kilka praktycznych porad dotyczących diety kobiety w ciąży

·         Jedz niewielkie porcje pokarmów, ale częściej- w ten sposób ułatwisz pracę żołądka, który nie ma teraz zbyt wiele miejsca oraz unikniesz zgagi

·         Dużo pij. Nie ograniczaj napojów- potrzebujesz 6-8 szklanek płynów dziennie. Najlepiej wodę mineralną, zieloną herbatę lub herbaty owocowe i ziołowe,

·         Unikaj soli i słodyczy. Sól sprzyja obrzękom, a gotowe ciasta zawierają utwardzone szkodliwe tłuszcze, zwiększające ryzyko otyłości, chorób układu krążenia, podnoszące poziom cholesterolu,

·         Zwracaj szczególną uwagę na termin ważności spożywanych produktów, spożywaj tylko świeże produkty i potrawy, w ten sposób unikniesz infekcji pokarmowych,

·         Nie pij alkoholu! Całkowicie zrezygnuj z picia napojów alkoholowych, nawet słabych, takich jak wino czy piwo. Nawet sporadyczne picie alkoholu podczas ciąży sprzyja wadom rozwojowym płodu, takim jak: zniekształcenia kości i stawów, wady serca oraz uszkodzenia mózgu i zaburzenia w rozwoju psychicznym dziecka, a także komplikacjom podczas ciąży i porodu,

·         Nie pal papierosów! Skutki palenia papierosów w czasie ciąży są bardzo poważne, należą do nich: niska masa urodzeniowa, problemy z oddychaniem, wady serca i centralnego układu nerwowego. Palenie podczas ciąży wpływa negatywnie na wewnątrzmaciczny wzrost płodu, może ono także upośledzić produkcję mleka i obniżyć w nim zawartość witaminy C,

·          Unikaj kofeiny. Duże spożycie kofeiny również może zaburzyć prawidłowy przebieg ciąży. Potęguje ona niekorzystne działanie innych substancji, między innymi alkoholu,

·         Uważaj na leki, które bierzesz. Ważne jest abyś podczas całej ciąży nie przyjmowała żadnych leków bez wcześniejszej konsultacji z lekarzem, również tych dostępnych bez recepty. Leki są w większości obcymi dla organizmu substancjami chemicznymi i mogą być przyczyną poważnych uszkodzeń płodu. Nawet powszechnie stosowane leki (jak np. aspiryna), niekorzystnie działają na delikatny organizm maleństwa. Każdorazowe przyjęcie leku powinno być skonsultowane z lekarzem.

Jak sobie radzić przy najczęstszych dolegliwościach ciążowych

1.     Nudności

·        Jedz mało, a często,

·        Unikaj zapachów i pokarmów wywołujących u Ciebie nudności,

·        Jedz więcej produktów węglowodanowych: sucharki, krakersy, płatki śniadaniowe, sałatki owocowe i warzywne o różnych porach dnia,

·        Jedz mniej produktów o wysokiej zawartości tłuszczu i cukru,

·        Pij odpowiednią ilość płynów,

·        Zażywaj świeżego powietrza, wychodź często na spacery,

·        Pomocne mogą się okazać herbatki imbirowe lub specjalne kapsułki z imbirem i witaminą B6 dla kobiet w ciąży.

W przypadku wymiotów uzupełniaj płyny. Pij od 2 do 3 litrów płynów dziennie, najlepiej niegazowaną wysokozmineralizowaną wodę (aby uzupełnić poziom elektrolitów) lub warzywne soki (bogate w potas).

2.     Zgaga

·         Unikaj czekolady, tłustych pokarmów, kawy, alkoholu i mięty, szczególnie wieczorem,

·         Unikaj pokarmów kwaśnych i ostrych (np. pomidory, owoce i soki cytrusowe, ocet, ostra papryka itp.),

·         Mleko i produkty mleczne mogą przynieść czasową ulgę,

·         Jedz powoli, pij raczej miedzy posiłkami niż w trakcie,

·         Nie jedz dużo przed snem,

·         Staraj się spać z głową uniesioną wyżej niż reszta ciała.

3.     W trosce o drogi moczowe

·         Pij duże ilości płynów- to pomoże wypłukiwać bakterie z dróg moczowych,

·         Jedz dużo produktów bogatych w witaminę C, która zakwasza mocz. Stworzone są wówczas niekorzystne warunki do namnażania bakterii,

·         Pij świeży sok z żurawin lub przyjmuj kapsułki z żurawiną. Hamuje ona przyczepianie się bakterii w drogach moczowych, dzięki czemu nie mogą się one namnażać i powodować stanów zapalnych.

4.     Skurcze łydek

·         Jedz więcej produktów bogatych w magnez: nasion roślin strączkowych, pełnoziarnistego pieczywa, kaszy gryczanej, zielonych warzyw, orzechów,

·         Spożywaj większe ilości produktów bogatych w wapń: mleka i przetworów mlecznych,

·         Jedz owoce i warzywa bogate w witaminę C i flawonoidy, które uszczelniają naczynia i usprawniają pracę układu krążenia. Zawarty w nich potas hamuje gotowość mięśni do skurczu.

W uzasadnionych przypadkach, po konsultacji z lekarzem, uzupełnij dietę preparatami wapnia i magnezu.

5.     Zaparcia

·         Jedz wiele produktów bogatych w błonnik (razowe pieczywo, grube kasze, płatki owsiane, musli, otręby, warzywa, owoce),

·         Regularnie pij fermentowane napoje mleczne (jogurty, kefiry),

·         Pij około trzech litrów napojów (wody, soków owocowych i warzywnych).Ogranicz nadmierne spożycie tłuszczów i słodyczy,

·         Odżywiaj się regularnie. Posiłki spożywaj o tych samych porach dnia,

·         Bądź aktywna ruchowo,

·         W razie nasilenia się dolegliwości, jedz rodzynki, suszone morele i śliwki, pij siemię lniane lub sok z kiszonej kapusty. Pomocna jest też wypita na czczo woda z miodem,

·         Unikaj czekolady i czarnych jagód, a także potraw smażonych, pieczonych i grillowanych oraz napojów gazowanych. W niektórych przypadkach pomocne może być unikanie także fasoli, grochu, szparagów, grzybów, orzechów, ryżu, kapusty, kalafiorów i cebuli,

·         Nie stosuj ziołowych herbatek przeczyszczających lub ziół w tabletkach- składniki aktywne w nich zawarte mogą wywołać skurcze macicy i poród przedwczesny.

6.     Nadciśnienie ciążowe i obrzęki

·         Pij dużo płynów, gdyż wspomaga to funkcje nerek, jeżeli lekarz nie zdecyduje inaczej,

·         Jedz dużo warzyw i owoców. Zawierają dużo potasu przyczyniającego się do obniżenia ciśnienia. Wiele z nich obfituje w witaminę C, która uszczelnia naczynia,

·         Jedz ryby bogate w kwasy omega-3 zmniejszające ryzyko nadciśnienia indukowanego ciążą i usprawniające krążenie,

·         Jedz dużo produktów bogatych w wapń i magnez, bądź po konsultacji lekarskiej stosuj suplementację tymi składnikami.

Pamiętaj, że powinnaś szybko skonsultować się z lekarzem, jeśli:

– stwierdzisz u siebie obrzęk twarzy lub rąk,

– ciśnienie skurczowe krwi jest u Ciebie większe lub równe 140 mmHg lub ciśnienie rozkurczowe większe bądź równe 90 mmHg,

-wartość skurczowego ciśnienia krwi wzrośnie o 30 mmHg, a rozkurczowego o 15 mmHg (nawet, jeśli nie osiągną wartości 140/90 mmHg).

Aktywność fizyczna w okresie ciąży

Jeśli chcesz zachować dobrą kondycję i dobre samopoczucie przez okres całej ciąży oraz zależy Ci na szybkim powrocie do pełnej sprawności po porodzie, pomyśl o ćwiczeniach fizycznych.

O ile Twoja ciąża przebiega bez zakłóceń, niezbyt intensywny, ale regularny wysiłek fizyczny sprawi, że będziesz czuła się lepiej, a Twoje ciało przygotuje się do wysiłku, jaki czeka Cię podczas porodu. Jednak zanim zaczniesz ćwiczyć, porozmawiaj z lekarzem prowadzącym, czy nie ma jakichkolwiek dodatkowych przeciwwskazań do uprawiania przez Ciebie sportu.

Ćwiczenia fizyczne pomogą Ci w walce z porannym uczuciem zmęczenia i poprawią krążenie krwi. Wpłyną również korzystnie na pracę jelit, zapobiegając zaparciom.                                                                     Przyszłe mamy znakomicie czują się po ćwiczeniach w wodzie. Wybierając basen, zwróć uwagę, by woda w nim była ozonowana (niebieska), a nie chlorowana (zielona). Możesz też znaleźć ośrodek fitness prowadzący specjalne zajęcia dla kobiet w ciąży. Powinnaś jednak zachować zdrowy rozsądek, unikając sportów, których uprawianie może prowadzić do urazów.

Sport w okresie ciąży

Zalecane

  • ćwiczenia oddechowe
  • pływanie
  • spacery
  • gimnastyka dla ciężarnych
  • taniec

Niezalecane

  • bieganie
  • nurkowanie z rurką
  • aerobik
  • sauna
  • wędrówki górskie (na wysokośc powyżej 2500 m n.p.m.)
  • wiosłowanie
  • przewroty
  • tenis stołowy

Zabronione

  • sporty ekstremalne
  • sporty walki
  • sporty siłowe
  • spoerty zespołeowe (ryzyko uderzenia)
  • surfing
  • jazda konna
  • jazda na nartach

Etapy ciąży

Już na samym początku ciąży warto zastanowić się nad zapisaniem do szkoły rodzenia. Tam pod opieką wykwalifikowanego personelu  przygotujesz się do porodu, nauczysz się oddychania przeponowego, relaksacji, masażu, a także nauczysz się podstaw opieki nad noworodkiem.

TRYMESTR I

Pierwsze trzy miesiące ciąży mają ogromne znaczenie dla rozwoju Twojego dziecka. W tym okresie kształtuje się jego serce i naczynia krwionośne, a także mózg, rdzeń kręgowy oraz inne narządy. Maleństwo jest teraz szczególnie narażone na niekorzystne czynniki środowiska zewnętrznego, dlatego przez te pierwsze 3-miesiace należy szczególnie dbać o siebie.

1 MIESIĄC

Po zagnieżdżeniu się zapłodnionej komórki jajowej w macicy powstaje połączenie pomiędzy zarodkiem a krwiobiegiem matki, poprzez które rozwijające się dziecko jest zaopatrywane w tlen i niezbędne składniki odżywcze. Już pod koniec pierwszego miesiąca rozwijają się w jego organizmie układ nerwowy i pierwsze naczynia krwionośne.

Pomyśl o zajęciach w szkole przygotowującej do bycia Mamą „Dar Rodzenia

2 MIESIĄC

W tym czasie tworzą się wszystkie narządy. Rozwija się serce i mózg, zaczynają pracować nerki i wątroba. Kształtuje się kręgosłup. Ramiona i nogi są już wyraźnie widoczne. Wyodrębnia się twarz, rozwijają się zawiązki oczu i uszu. Pod koniec drugiego miesiąca, podczas badania ultrasonograficznego można już zobaczyć bijące serduszko dziecka.

3 MIESIĄC

Sylwetka płodu nabiera coraz bardziej „ludzkich kształtów”. Na tym etapie większość narządów wewnętrznych maluszka zaczęła już funkcjonować. Na palcach dłoni i stóp zaczynają rosnąć paznokcie. Pod koniec trzeciego miesiąca tworzą się organy płciowe. Dziecko w tym okresie jest bardzo aktywne ruchowo, porusza nóżkami (nie jest to jednak jeszcze wyczuwalne), marszczy czoło, porusza ustami.

TRYMESTR II

Twoje dziecko ma już za sobą etap najbardziej intensywnego rozwoju. Ale zanim będzie w pełni gotowe, aby przyjść na świat, upłynie jeszcze trochę czasu. Przede wszystkim maleństwo będzie musiało jeszcze urosnąć. Jego organy na razie nie byłyby w stanie samodzielnie podjąć swoich funkcji.

4 MIESIĄC

Małe serduszko dziecka bije teraz dwa razy szybciej niż Twoje własne. Coraz lepiej rozwinięty centralny układ nerwowy zaczyna koordynować odruchy. Dziecko jest w stanie kierować swoimi ruchami, np. zaczyna wkładać kciuk do buzi. Pojawia się zmysł smaku. Ponadto bodźce z zewnątrz są coraz bardziej odczuwalne przez dziecko, np., gdy staniesz w pobliżu lampy, rejestruje ono światło.

5 MIESIĄC

Rączki i nóżki ulegają wydłużeniu. Wykonuje on nimi coraz bardziej intensywne ruchy, które Ty sama również możesz zacząć teraz odczuwać. Na główce dziecka przybywa włosków. Zewnętrzne narządy płciowe stają się dobrze widoczne, co pozwala na stwierdzenie płci dziecka podczas badania USG. Dziecko ma już na tyle dobrze wykształcony słuch, że reaguje na dźwięki pochodzące z zewnątrz, słyszy Twój głos. Unikaj miejsc, w których panuje hałas.

6 MIESIĄC

Dziecko ma już proporcje noworodka. Pod jego skórą zaczyna się odkładać tkanka tłuszczowa. Rozwijają się mięśnie rąk i nóg, dzięki czemu staje się on jeszcze bardziej ruchliwy. Od czasu do czasu malec miewa czkawkę, co odczuwasz jako rytmiczne postukiwania w Twoim brzuchu. Dziecko ustala swój rytm – zwiększonej aktywności i spokoju. W tym miesiącu masa ciała maluszka wzrasta dwukrotnie. Potrafi on już otwierać i zamykać oczy. Zaczyna „oddychać”, czyli przygotowywać płuca do pracy, wzmacniając tym samym mięśnie klatki piersiowej. W szóstym miesiącu mózg dziecka coraz lepiej funkcjonuje. Zaczyna ono rozpoznawać głos mamy. Ponadto każde zdenerwowanie i sprzeczka są odczuwalne przez dziecko. Dlatego powinnaś wystrzegać się stresujących sytuacji, bo Twoje maleństwo przeżywa wszystko tak samo mocno jak Ty. Często odpoczywaj i pamiętaj o ćwiczeniach oddechowych- przekonasz się jak wielkie znaczenie będzie to miało przy narodzinach dziecka.

TRYMESTR III

7 MIESIĄC

Trwa faza wzrostu i przybierania na wadze. Twoje dziecko ma obecnie ok. 35 cm długości i waży około 1 kg. Prawie wszystkie jego organy są już wykształcone. Maluch zdobywa teraz nowe umiejętności, np. uczy się zaciskać paluszki w piąstki. Porusza się w rytm muzyki, której dźwięki dochodzą do niego z zewnątrz. Reaguje na głaskanie i delikatny masaż Twojego brzucha. Czasem silnie kopie, gdy jest zniecierpliwiony.

8 MIESIĄC

Dziecko przyjęło już prawdopodobnie pozycję gotową do porodu, czyli główką do dołu i jest na tyle duże, aby mogło znieść wysiłek związany z narodzinami. Jednak jego płuca potrzebują jeszcze trochę czasu na przygotowanie się do samodzielnego oddychania. W tym okresie maluszek dużo śpi. Natomiast wtedy, gdy czuwa  silnie wymachuje rękami i nogami.

9 MIESIĄC

Pod koniec ciąży Twoje dziecko mierzy już ok. 50 cm. Nadal też przybiera na wadze. Zaczyna mu brakować miejsca w Twoim brzuchu, dlatego porusza się teraz mniej intensywnie. Ułożenie jego ciała (główką do dołu) wskazuje, że zbliża się pora narodzin. Również zmysły dziecka są już gotowe do wyjścia poza brzuch mamy.